العلامة المجلسي (مترجم :عطاردى)
27
بحار الأنوار (ج64) (ايمان و كفر) (فارسى)
عجل الله تعالى فرجه توسط گروهى از مخلصان و شيعيان حفظ و تدوين گرديده و بدست ما رسيده است در اين ميان فراز و نشيبهائى پيش آمده و مشكلاتى پيدا شده و جمع آورى آنها به آسانى انجام نگرفته است ، تحقيق در آن باره نيازمند تاليف يك كتاب است . راويان و محدثان در شهرهاى مختلفى زندگى مىكردند و هر كدام مجموعههائى در موضوعات گوناگون داشتند ، يكى اخبار توحيد و خداشناسى را جمع كرده بود ، ديگرى روايات صلاة ، يكى حج و يكى جهاد و امر به معروف و يا نهى از منكر را در كتابى گرد آورده و در نزد خود نگه مىداشت تا در مورد لزوم از آن استفاده كند . مؤلفان و صاحبان كتب و اجزاء هر كدام محضر امامى را درك كرده بودند ، در ميان آنها كسانى هم بودند كه دو امام و يا بيشتر را ديده بودند و از آنها اخذ حديث كرده و جزوههائى داشتند ، اين اجزاء و كتب در شهرها و ولايات دور و نزديك در نزد اشخاص وجود داشت كه محدثان مسافرت مىكردند و آن احاديث را بدست مىآوردند . در ميان اصحاب و ياران ائمه عليهم السّلام افراد گوناگونى بودند ، ميزان علم و درك آنها يكسان نبود ، اعتقادات آنها با هم تفاوت داشت ، افكار و انديشههاى آنان با يك ديگر همسو نبود ، در عين اينكه همگان به امامت و ولايت آنان اعتقاد داشتند و خلافت را حق على و فرزندان او مىدانستند ولى فرقهگرائى گرائى هم در ميان آنها بود . گروهى از راويان كيسانيه ، جماعتى فطحيه و عدهاى واقفيه ، افرادى زيديه و فرقهاى هم اسماعيليه بودند ، تمام اين گروهها مردم را به طرف على عليه السّلام و فرزندان او دعوت مىكردند و امامت و خلافت را حق آنها مىدانستند ، گروهى هم با ملحدان و صاحبان انديشههاى فاسد ارتباط داشتند و اخبار و روايات را طبق ميل خود تفسير و تحليل مىكردند مانند باطنيه و غلاة . جماعتى از مبدعان و مخالفان اهل بيت عليهم السّلام اخبار و رواياتى از قول امامان جعل كردند و در ميان مردم پخش نمودند ، افراد ساده لوح و يا مغرض هم تحت